درگذشت دكتر منصور معتبر

دكتر منصور معتبر، استاد بازنشسته دانشكده بهداشت دانشگاه علوم پزشكي تهران دار فاني را وداع گفت و صبح ۲۷ خرداد ۱۳۹۲ در بهشت زهراي تهران به خاك سپرده شد. ضمن تسليت فقدان اين دانشمند بزرگ به خانواده محترم شان و جامعه علمي كشور، به ويژه دست اندركاران مالاريا، مختصري از زندگينامه ايشان را كه برگرفته از پايگاه اطلاع رساني بنياد ايران شناسي است، در اين وبلاگ قرار داده ام. بنده افتخار شاگردي ايشان را در دوره كارشناسي ارشد داشته ام. روحش شاد.

 

خلاصه : منصور معتبر در سال 1307 در شيراز بدنيا آمد. ايشان متخصص بيماريهاي گرمسيري عفوني و بيماريهاي انگلي از دانشگاه لندن در سال 1355 بود. دكتر معتبر عضو هيئت علمي و استاد دانشگاه علوم پزشكي تهران بودند كه در سال 1377 به افتخار بازنشستگي نائل آمدند.

رشته : بيماريهاي عفوني
گرايش : بيماريهاي گرمسيري عفوني و بيماري هاي انگلي

تحصيلات رسمي و حرفه اي : منصور معتبر دوره ي دبستان و متوسطه را در شيراز گذراند . در سال 1328 در كنكور پزشكي دانشگاه تهران شركت كرده و در سال 1331 ديپلمه عالي مالاريولوژي را از دانشگاه تهران اخذ نمود و در سال 1334 موفق به اخذ دكتراي پزشكي گرديد.موضوع پايان نامه ي ايشان در مورد بيماري هاي مالاريا بوده است.
ديگر تحصيلات دانشگاهي دكتر معبر به قرار زير است:
- گواهي رشته ي بيماريهاي انگلي را از دانشگاه افريقا
- دوره ي سم شناسي را از مركز توكسكولوژي لندن در سال 1969
- تخصص رشته ي بهداشت گرمسيري از دانشگاه لندن در سال 1970
- phd بيماري هاي گرمسيري و عفوني از دانشگاه لندن در سال 1967
استادان و مربيان : « دكتر غريب » ، « دكتر عزيزي » ، « دكتر صدري » ، « دكتر آذر » از اساتيد منصور معتبر بوده اند.

مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : منصور معتبر در سال 1338 رياست آزمايشگاه انگل شناسي دانشكده پزشكي را بر عهده داشته است. سال 1343به دانشياري و سال 1348به استادي دانشگاه تهران نائل امد.از ديگر سمتهاي مورد تصدي دكتر معتبر مي توان به موارد زير اشاره كرد:
وي دبير كميته دانشكده بهداشت دانشگاه تهران و عضو كميته بهداشت جنگ در سال 1366 بود.دكتر معتبر در سال 1976 به عضويت كميته ي تحقيقات سازمان بهداشت جهاني در آمد.و عضو برد علوم پايه ، مشاور موقت سازمان WHO در ژنو بود .استاد تنها پزشك مالاريولوژيستي بودكه به كشورهاي مختلفي مثل تايوان ، فيليپين ،هند ، افغانستان ، عراق ، سوريه ، مصر، يوگاندا ، تانزايا و زامبيا ... رفته و فعاليت كرده است.

فعاليتهاي آموزشي : منصور معتبر عضو هيئت علمي و استاد دانشگاه علوم پزشكي تهران بوده اند. استاد منصور معتبر در سال 76 بازنشسته شده است اما پس از آن هم در دانشگاه علو مپزشكي تهران، دانشكده ي پزشكي و داروسازي دانشگاه آزاد تدريس مي كرد.

دكتر منصور معتبر فعاليت هاي پژوهشي در زمينه هاي زير داشته اند:
از طرف WHO به اكثر كشورهاي مالاريا خيز سفر كرده و به دولتهاي آنها برنامه داده اند.

در زمينه ريشه كني مالاريا و آموزش كارگران سم پاش ، توزيع دارو و... فعاليت داشته و عضو انستيتو مالاريولوژي دانشگاه تهران بوده اند.

با سازمان بهداشت جهاني در منطقه ي اسكندريه و مديترانه شرقي همكاري كرده اند.

طرحي در زمينه ي بررسي بيماريها و ميزان سلامتي در ايران به اجرا در آورده اند.

طرح بررسي سلامتي و بيماري هاي در شمال ايران و ايل قشقايي را براي اولين بار در ايران پياده كرده اند

سرپرست ايستگاه تحقيقات پزشكي در كازرون ، بندر عباس و تنكابن بوده اند

عضو كميته پايان نامه هاي كارشناسي ارشد و PHD بوده اند

از ديگر فعاليتهاي پژوهشي ايشان مي توان به موارد زير اشاره كرد:

- چاپ بيش از 150 مقاله در مجلات دانشگاه تهران ، مجله MEDICAL BRITISH ، AMERICAN MOSTITO و مجلات فرانسوي
- راهنمايي بيش از 30 پايان نامه
- شركت در بيش از 35 كنگره ي بين المللي خارج از ايران
- 25 مورد ارائه مقاله و سخنراني در دوره هاي باز آموزي پزشكان عمومي

---

آثار :
    1  اپيدرميولوژي
      ويژگي اثر : همكاري در تاليف
2  كنترل بيماري هاي شايع در ايران
      ويژگي اثر : همكاري در تاليف

استفاده از سیستم های اطلاعات جغرافیایی برای پیش بینی، پیشگیری و کنترل بیماریهای منتقله توسط ناقلین

این مطلب عنوان سمینار دانشجویی خانم فرهادپور (دانشجوی کارشناسی ارشد حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران) است که به راهنمایی اینجانب تهیه و در اردیبهشت ۹۲ ارائه گردید. خلاصه سمینار به شرح زیر می باشد:

سیستم های اطلاعات جغرافیایی مجموعه ای از روش های دستی یا مبتنی بر کامپیوتر می باشد که به کاربران خود اجازه ورود، ذخیره سازی، بازیابی، استفاده، تجزیه و تحلیل و گرفتن خروجی داده های مکانی را می دهد. با ورود به عصر اطلاعات لزوم بکارگیری این سیستم ها بیش از پیش احساس می شود. بسیاری از برنامه های کامپیوتری مانند نرم افزار اکسل، اغلب نرم افزارهای آماری و یا برنامه های طراحی مانند اتوکد قادر به نگهداری داده های جغرافیایی و اطلاعات مکانی هستند، اما آنها یک سیستم اطلاعات جغرافیایی نیستند چرا که هر سیستم اطلاعات جغرافیایی توان مرتبط ساختن داده های گرافیکی نقشه ها با اطلاعات توصیفی در بانکهای اطلاعاتی را دارد و همچنین توان نمایش آن اطلاعات بر روی نقشه را داراست.

پايگاه داده (Database) یک سیستم اطلاعات جغرافیایی به عنوان پشتوانه سیستم عمل می کند و می تواند به صورت Hierarchical ، Network،Relational باشد.

صرفنظر از چگونگی ساختار پايگاه داده، جي آي اس برای  نمایش پدیده ها وعوارض روی زمین در دنیای دیجیتال از روش برداری Vector Format)) و روش شبکه ای (Raster Format) استفاده می کند.

بیماریهای ناقل زاد نوپدید و بازپدید باعث مرگ و میر قابل توجهی، بویژه در کشورهای در حال توسعه هستند. یکی از قابلیت های سیستم های  اطلاعات جغرافیایی، توانایی استفاده از این تکنولوژی در توسعه حالات برنامه ریزی و توسعه مدل های تصمیم گیری  مکانی  بیماریها  می باشد. در واقع سیستم اطلاعات جغرافیایی فرصت جدیدی برای پیش بینی، پیشگیری و کنترل بیماریهای ناقل زاد نوپدید و بازپدید فراهم می آورد.

در این سمینار به معرفی معروفترین مدل های خطر مکانی و خطر زمانی- مکانی که برای این بیماریها به کار می رود، همراه با ذکر مثال هایی از کاربرد عملی مدل پرداخته شده است. بطور كلي اين مدل ها به دو دسته مدلهاي درون يابي (Interpolation) كه ارتباطات مكاني ناقل و يا بيماري منتقله را مي سنجند و برون يابي (Extrapolation) كه ارتباط بين ناقل و يا بيماري منتقله با عوامل محيطي يا متغيرهاي اجتماعي-اقتصادي را بررسي مي كنند، تقسيم مي شوند. ذکر این نکته ضروری است که باید نیازهای برنامه ریزان به منظور استفاده عملی از نتایج و خروجی مدل ها  (نقشه  ها) تعیین گردد و این مسئله ارزیابی شود که آیا ارائه نقشه های خطر، دارای تاثیر مثبت یا منفی روی رفتارهای پیشگیرانه بوده است یا خیر؟

 

مدل سازی ریاضی بیماری های منتقله توسط پشه ها

این مطلب عنوان سمینار دوره دکترای تخصصی خانم نیکپور (دانشجوی دکترای گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران) است که به راهنمایی اینجانب تهیه و در خرداد ۹۲ ارائه گردید. خلاصه سمینار به شرح زیر می باشد:

مدل نمادی از واقعیت است که مهمترین ویژگی های دنیای واقعی را به صورتی ساده و کلی بیان می کند. مدل ها می توانند درک چگونگی رفتار یک سیستم را میسر سازند و از این لحاظ حائز اهمیت هستند. در مدل­سازی سعی می­شود که روابط بین پدیده­ها تعیین شده و از این روابط برای پیش­بینی و ارزیابی واکنش سیستم­ها در پاسخ به محرک­ها و عوامل تاثیرگذار استفاده گردد. تا کنون از مدل سازی در زمینه­های متفاوت همچون تعیین اپیدمیولوژی بیماری­های واگیر و غیرواگیر، تعیین DALY، تخمین زمان وقوع همه­گیری، تعیین R0 بیماری­ها، توزیع جغرافیایی بیماری­ها، برآورد نیروی انسانی، تخت بیمارستانی و امکانات استفاده شده است.

مدل­ها عمدتا کمّی هستند. مدل­های کمّی به دو بخش قطعي (deterministic) و تصادفي (stochastic) تقسیــــــم می­شوند. مدل­های قطعي نيز به نوبه خود در دو گروه static و dynamic قرار مي گيرند. در یک پروسه­ی مدل سازی چهار مرحله­ی formulation، verification، calibration، model analysis and evaluation طی می­شود تا با استفاده از مدل، تصمیم گیری و مداخله برای حل مشکل مربوطه انجام گردد.

مدل­سازی بیش از یکصد سال پیش توسط Ross وارد علم حشره شناسی شده است. اساس تئوری MacDonald از چهل سال پیش برای مداخله در ریشه­کنی و کنترل مالاریا پایه­گذاری شده است. امروزه به دلیل گسترش اپیدمی­های مالاریا، تب دانگ، chikungunya، RVF، WNF و افزایش DALY بیماری فیلاریازیس محققان توجه ویژه­ای به این امر دارند.

از زمینه­های مدل­سازی که تا کنون در بیماری­های منتقله توسط پشه­ها به کار رفته است، ‌مي توان به مواردي مانند: تاثیر دما بر الگوی انتقال بیماری، سیکل زندگی پشه­ها، تغییرات آب و هوایی،‌ فعالیت فصلی پشه­ها، گسترش گونه­های ناقل و اکولوژی آن، حرکات جمعیتی انسان و پشه، ارتباط متقابل انگل و ناقل،‌کنترل ناقلین و توسعه­ی اقتصادی اشاره نمود.

مرور بررسي هاي انجام شده در اين زمينه بر روي پشه ها نشان مي دهد بیشتر مدل­های به کار رفته در بيماريهاي منتقله توسط اين حشرات از مدل Ross–MacDonald مشتق شده­اند که معمول­ترین آن­ها عبارتند از: STELLA، SIR، SIS.

عليرغم پیشرفت هاي چشمگير در زمينه مدل سازي بيماري هاي منتقله توسط حشرات، نیاز به توانمندسازی در زمینه­های گوناگون برای درک بهتر چگونگی روند پيشرفت بیماری­ها و ناقلین آن­ها احساس مي شود.